केहि व्यक्तिको गलत नियतका कारण सहकारी क्षेत्र नै बदनाम हुँदै


सरकारी निति नै फितलो

काठमाडौँ, ८ मंसिर–

पछिल्लो समय नेपालमा पनि सहकारीको विकास हुँदै गएको छ । अझ भनौँ सहकारी संस्थाहरुको संख्यामा तिब्र बृद्धि हुँदै गैरहेको छ । वि. स.२०१० सालमा नेपालमा सहकारी विभागको स्थापना भएकोसँगै सहकारी संस्थाहरुको विकास हुँदै आएको छ ।

यद्यपी सहकारी संस्था भने नेपालमा वि. स. २०१३ सालमा स्थापना भएको हो । नेपालको पहिलो बखान सहकारी संस्था स्थापनासंगै नेपालमा सहकारीको अवधारण सुरु भएकोे हो । सहकारीको बिकाससँगै नेपालजस्तो बिकासोन्मुख मुलुकमा सामुहिक तथा ब्यक्तिगत उन्नतिमा टेवा पुगिरेहको छ । सहकारीका माध्यमबाट गाउँघरमा बिभिन्न ब्यवसायहरु सञ्चालन गरी सर्बसाधारणहरु फाइदा लिइरहेका छन् । तर सहकारी संस्थाको विकास भएसँगै सहकारीका नाममा सर्बसाधारहरु ठगिने क्रम पनि बढ्दै गईरहेको छ । केही सहकारी संस्थाका सञ्चालकहरुको गलत नियतका कारण सहकारी क्षेत्रप्रतिको विश्वाश घट्ने कुरामा दुइ मत छैन ।

अहिले पनि बिभिन्न सहकारी संस्थाहरुहरुका संचालकहरुले धेरै ब्याज दिने लोभ देखाई सर्बसाधारणहरुको पैसा जम्मा गरेर भाग्ने समस्या सुन्नमा आइरहेका हुन्छन् । अथवा बचत गराउने नाममा पैसा ठगी गर्दै हिड्ने गिरोह नै सक्रिय भएको देखिन्छ । सहकारीका नाममा ठगिने प्रबृत्तिमा कमी ल्याउनका लागि सरकारले नै कडा खालको सहकारी निति ल्याउन जरुरी देखिन्छ । सरकारले नै कडा निति नियमहरु ल्याउन नसक्दा सर्बसाधारणहरु ठगिने क्रम बढेको काठमाडौँमै सहकारी सञ्चालन गरिरहेको गलकोट घुम्टे बहुउद्देयीय सहकारी संस्थाका अध्यक्ष प्रशान्त ढकाल बताउँछन् । उनले सहकारीलाई रामोसंग नबुझी बचत गर्ने प्रबृत्तिले मानिसहरु ठगिने गरेको उनको दाबी छ । यसैगरी अर्कोतर्फ सहकारी निति प्रभावकारी नभएका कारण सहकारी संस्थाहरु नै संकटमा पर्न थालेका छन् । जसका कारण ती सहकारहिरमा आवद्ध सर्बसाधारणहरुको रकम नै डुब्ने खतरा रहेको छ ।

नेपालमा हाल ३० हजार भन्दा बढी सहकारी संस्थाले सक्रिय रुपमा काम गरिरहेका छन् । जसमा आधा भन्दा बढी बचत तथा ऋण सहकारी नै रहेका छन् । उपत्यकामा रहेका १ हजार भन्दा बढी सहकारी मध्ये अधिकांश सहकारीहरुबचत तथा ऋण सहकारी संस्था नै हुन् । यसमध्ये सहकारीका नाममा सबैभन्दा बढी ठगी हुने उपत्यकामा हुने गर्छ । तर सहकारी संस्थाहरुले ठग्ने नभई ठग्न बाध्य गराइने नोबेल सपि बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाका उपाध्यक्ष राजन न्यौपाने दाबी गर्छन । सहकारीले ठग्ने नभई सहकारीको खोल ओडेर ठग्ने बिकृत्ति बढेकाले इमानदार सहकारी सञ्चालक बदनाम हुनुपरेको उनको गुनासो गर्छन । सहकारी भन्दै विश्वाश नगर्न र राम्रोसंग बुझेर मात्रै सहकारीमा पैसाहरु जम्मा गर्न न्यौपानेको सुझाव छ । सहकारी क्षेत्रको बिकृत्तिमा कमी ल्याउनका लागि सरकारले प्रभाबकारी निति नियमलाई कडाईका रुपमा लागु गर्न नसक्नु प्रमुख कारण भए पनि सञ्चालकहरुको पनि हात रहेको न्यौपानेको भनाई रहेको छ ।

हुन त अन्तरिम संबिधान २०६३ ले नेपालको आर्थिक विकासका लागि सहकारी ठुलो खम्बाका रुपमा लिएको छ । यसलाई सकारात्मक मान्नुपर्छ । यद्यपी सरकारले सहारीका लागि प्रबावकारी एैन नल्याउदा सम्म सहकारीका लागि बजेट मात्रै छुट्याएर सहकारी को दीगो विकास हुन सक्दैन । सहकारी भनेको सहकार्य गर्नु हो जसमा सहकार्य गर्नेहरु पनि अनुशाशित, तथा इमान्दार हुन जरुरी देखिन्छ । सहि इमानदार तथा अनुशाशित ब्यक्ति हरुले सहकारी चलाउँदा आर्थिक सबलिकरणमा राम्रो टेवा पुग्छ ।

यसैगरी रोजगारी बढाउन सकिन्छ । भरपर्दो र विश्वाशिलो सहकारी नितिको अभावमा सहकारी संस्थाहरले आफ्नै तरिकाले सहकारीको नियमहरु बनाएका छन् जसका कारण सर्बसाधारणहरु अप्ठ्यारोमा परिरहेका छन् । सहकारीहरुले कतिपयले सामुहिक रुपमा केहि कार्य गरिरहेका छन् भने कतिपयले बैङ्कहरुजस्तै बिभिन्न खालको बचत तथा ऋण प्रवाह गरिरहेका छन् । सहकारीको अर्थ नै सहकार्य गर्ने बुझिएपछि बैङ्कहरुजस्तै बित्तिय कारोबार गर्नु र सरकार मोन बस्नु पनि सबृसाधारहरुलाई ठग्ने प्रबृत्ति नै हो । अथवा कतिपय व्यक्तिहरु सहकारी निति नहुदा नियतबस नभई सहि बाटो अपनाउदा अपनाउँदै ठगने र ठगिने कुरा पनि नहोला भन्न सकिन्न ।

यसरी सबै सहकारी संस्थाहरुको नियमहरुले एकरुपता पाउन नसकेका कारण पनि सर्बसाधारणहरु बढी मारमा परेका हुन् । अर्को तर्फ बचत तथा ऋण प्रबाह गर्ने बैङ्कहरु हुँदा हुँदै थोरै बढी ब्याजको लोभमा सर्बसाधारणहरु सहकारी तर्फ आकर्षित हुनु पनि उनिहरुको आफ्नै कमजोरी पनि मानिन्छ । यसैले आफु ठगिने कुरामा आफै पनि सर्बसाधारण सचेत हुन जरुरी देखिन्छ ।

नेपालमा सहकारीहरुको संख्या दिन प्रतिदिन बढ्दै जाने तर सहकारी सञ्चालकहरुले समय सान्दर्भिक सहकारी निति नियमका लागि दबाब दिन नसक्नु सहकारी सञ्चालकहरुको पनि कमीकमजोरी देखिन्छ । सहकारीलाई आर्थिक विकासको मेरुदण्ड नै बनाउनका लागि सबैले चनाखो हुन जरुरी छ । यसैगरी सरकारले सहकारी निति ल्याई प्रभाबकारी रुपमा कार्यान्वयन नगरे सहकारीको स्तर खस्कने खतरा बढ्दै जानेछ ।

यसका लागि सरकारको सहकारी निति जोगाउन र नेपालको अर्थतन्त्रको बिकासका लागि सरकाले सहकारी निति परिमार्जन र प्रभाबकारी रुपमा लागु गर्न अहिलेको ठुलो आवश्यकता हो ।


प्र तिक्रिया दिनुहोस !

सम्बन्धित खबरहरु

मिलिजुली कालिञ्चोक साकोसद्वारा क्यूआर कोड सेवा सुरु
पोखरामा सहकारीको संयुक्त रक्तदान कार्यक्रमः ६२ युनिट रगत संकलन
सहकारी अनुगमन प्रभावकारी बनाउन समितिद्वारा कर्मचारीहरुलाई तालिम
अमर साकोसका कर्मचारीहरुको क्षमता विकास आधारभूत तालिम सम्पन्न