सहकारीमार्फत नमुना स्कुल चलाउँछौं


बाबुराम घिमिरे
अध्यक्ष-सगुन शिक्षा सहकारीसंस्था लि., सर्लाही

१ शिक्षासम्बन्धी सहकारीमार्फत के के काम गर्दै हुनुहुन्छ ?
सहकारीमार्फत जनताका सबै खालका आवश्यकताहरू पूरा गर्न पाउनुपर्छ भनेर नै संविधानमा तीन खम्बामा सहकारी राखिएको छ । देशको अर्थतन्त्र चलायमान बनाउन तीनवटा खम्बा बराबरी प्रतिस्पर्धी हैसियतको बन्नुपर्छ । जनताको आवश्यकता पूरा गर्न सर्लाहीमा सगुन शिक्षा सहकारी दर्ता गरेका छौं । अहिलेसम्म १५ सय सदस्य पुगेका छन् ।

 

५१ हजार सेयर लगानी गरी सदस्य बन्न सक्छन् । अपांगमैत्री अत्याधुनिक विद्यालय भवन बनाएका छौं । विद्यालयको भौतिक सम्पत्ति जोडेका छौं । १७ जना विद्यार्थी बराबर एउटा शौचालयको व्यवस्था गरेका छौं । कक्षाकोठाको सरकारले तोकेको मापदण्डभन्दा अझ खुकुलो, तीन जनाको मात्र डेक्स, बेन्चको व्यवस्था गरेका छौं । जनताकै लगानीमा र जनताकै छोराछोरीका लागि शिक्षा दिँदै केही आम्दानी तथा नाफा हुँदा पनि जनताले नै प्रतिफल पाउने गरी हामी अघि बढेका छौं । नेपालको सन्दर्भमा नौलो प्रयास पनि हो यो ।

 

२ शिक्षा ऐन पनि हालै पारित भएको अवस्था छ, त्यसले सहकारीलाई काम गर्न बन्देज गरेको अवस्था छ नि, तपाईंहरूलाई काम गर्न गाह्रो भएको छैन ?
निश्चय नै काम गर्न गाह्रो छ । सहकारीकर्मीले एउटा उपलब्धि संविधानमै प्राप्त गरेका छौं । नेपालको अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने तथा नेपालको अर्थतन्त्र थेग्ने सवालमा तीन खम्बे अर्थनीति बनाइएको छ तर संविधानको मर्म र भावनाअनुसार ऐन, नियमनहरू बनेका छैनन् । कसैलाई दोष दिनुभन्दा पनि हरेक कानुनमा सहकारीमैत्री बनाउन आवश्यक छ । तत्कालको परिस्थितिमा समस्या छ । अहिले पनि विद्यालय सोझै सहकारीमा छैन । कम्पनीअन्र्तगत विद्यालय भए पनि व्यवस्थापन सहकारीको छ । भौतिक संरचना, खेलकुद, जग्गा सहकारीको नाममै छ ।

 

सहकारी ऐन हालै पारित भए पनि शिक्षा सहकारीको विस्तृत व्यवस्थापनमा बोलेको अवस्था छैन । सरकारले शिक्षा क्षेत्रमा सहकारीलाई काम गर्न दिने छ भन्ने परेको छ । हिजो हुँदै नहुनुभन्दा अहिले केही कुरा उल्लेख छ । ऐनमा संस्थागत, गुठीगत, निजी र सहकारी गरी चार प्रकारका विद्यालयहरू दर्ता गर्न सकिने अवस्था छ । अनुगमन, नियमन गर्न सकिने कुरा पनि उल्लेख छ । हिजोको भन्दा अहिले ऐनमै केही कुराको व्यवस्था गरिएको छ । शिक्षा क्षेत्रमा सहकारी आउन सक्ने अवस्था बढ्दै गएको मैले पाएको छु ।

 

३ तालिम, शिक्षाको कुरा राखिए पनि अझै पाठ्यक्रममा सहकारी राख्न सकिएको अवस्था छैन्, यसका लागि के गर्नुपर्छ ?
अगुवा सहकारीकर्मी र सहकारी क्षेत्रका विज्ञ साथीहरूले शिक्षा क्षेत्रमा तलदेखि माथिसम्म कोर्सको व्यवस्था गर्नुपर्छ । चित्रबाट पनि सहकारीको अवधारणा सिकाउन सकिन्छ । विद्यालयस्तरमै पढाइ सुरुवात गर्नुपर्ने आवश्यकता छ । पाठ्यक्रम नै विकास गरेर लैजानुपर्ने आवश्यकता छ । प्रक्रिया पूरा नगरी काम सुरु गर्न त पाएन ऐन आउनुभन्दा अघि पनि शिक्षा सहकारी दर्ता भएका छन् । सहकारी तालिम र शिक्षाका लागि काम गर्ने २१ वटा सहकारी छन् । गैंडाकोटमा सञ्चालित विजय विकास शिक्षा सहकारीेले कक्षा ११ र १२ मा सहकारीको शिक्षा ऐच्छिकरूपमा पढाउन सुरु गरेको छ । अन्य केही विद्यालयमा पनि सुरु भएको छ । त्यतिमात्र गरी सहकारी शिक्षा पर्याप्त हुने अवस्था छैन । सानो कक्षादेखि नै पढाउन आवश्यक छ ।

 

४ ग्रामीण क्षेत्र र सहरी क्षेत्रमा सञ्चालित सहकारीमा कुनै भिन्नता पाउनुभएको छ ?
सहकारीले रोजगारी सिर्जना गर्ने कुरामा अघि बढेको छ । सहरी क्षेत्रमा खुलेका पनि समुदायमा आधारित छन् र गाउँमा पनि । सीमित व्यक्तिको हातमा भएका सहकारीमा समस्या छन् । यो सहरी क्षेत्रमा मात्र नभई गाउँमा पनि छ । ज्ञानसीप कम भएकाले गाउँका सहकारीमा समस्या आउन सक्छ । नियमन, नियन्त्रण गर्न सरकारले ध्यान दिनुपर्छ । सहकारीलाई हेर्ने दृष्टिकोण जुनसुकै क्षेत्रमा सबै व्यवसाय सफल छैनन् । निजी क्षेत्रका व्यवसाय लामो समयदेखि अभ्यासमा रहे । सहकारीको अभ्यास २०४८ पछि मात्र हो । नौलो भएका कारण पनि र संगठित समूहले गलत प्रचार गरेका कारण पनि सहकारी बदनामी हुन पुगेका हुन सक्छन् । सहकारी क्षेत्रमा मात्र कमी कमजोरी भएको पनि पक्कै होइन । त्यसैलाई आधार बनाएर देशभरिका संस्था एउटै हुन् भन्ने भन्नुहुन्न ।

 

५ बचत सहकारीलाई उत्पादनतर्फ कसरी जोड्न सकिन्छ ?
विगतमा पनि ऐनमा समस्या थियो । पुँजीको मापदण्ड बनाएर बचतको पैसा पनि परिचालन गर्न सक्ने प्रावधान बनाउनुपर्छ । उत्पादनको क्षेत्रमा लगानीको अवस्था ऐनले खुला गरेको थिएन तर पछिल्लो समयमा पारित भएका ऐनमा केही खुला भएको छ । सहकारीप्रतिको ज्ञान र आत्मीयता पनि कम भएकाले सहकारीमैत्री अन्य नीतिनियमहरू बन्न सकिरहेका छैनन् ।
घिमिरे जिल्ला बचत तथा ऋण सहकारी संघ लि. सर्लाही, र सगुन बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लि.को अध्यक्ष हुनुहुन्छ ।)


प्र तिक्रिया दिनुहोस !

सम्बन्धित खबरहरु

प्रोबेसन कार्यक्रम अन्तर्गत गौरीशंकर क्लष्टरमा आबद्ध साकोसहरुबीच असल सिकाई आदान प्रदान
कैलालीको बर्दगोरियामा सहकारी व्यवस्थापन तालिम सञ्चालन
नवलपुरमा कोपोमिस दाखिला तथा भाखा नाघेको ऋण व्यवस्थापन कार्यक्रम सम्पन्न
सुनसरीमा साकोसहरुबीच असल सिकाई आदान प्रदान