उर्जा र कृषिमा लगानी गर्ने याेजना छ


नरेन्द्र विष्ट
सञ्चालक– नेपाल बहुउद्देश्यीय सहकारी संघ
१ अहिले बहुउद्देश्यीय केन्द्रीय संघले के गर्दै छ ?
केन्द्रीय बहुउद्देश्यीय केन्द्रीय संघले विशेष गरेर संघीयतामा सहकारीका आवश्यक कानुन निर्माणका लागि आवश्यक गृहकार्य गरिरहेको छ । देश नै संघीयतामा गइसकेको अवस्थामा काम गर्ने भन्दा पनि नीति, नियम बनाउने कुरामा हाम्रो पनि ध्यान पुगेको छ । सहकारीमा पनि ऐन आएइको छ, विनियम आउन बाँकी नै छ । प्रदेश प्रदेशदेखि स्थानीय तहमा ऐन निर्माण क्रम जारी राखेका छन् । संघले पनि बहुउद्देश्यीय सहकारीको हितमा हुनेगरी सहभागिता जनाउन सकिन्छ, ऐनलाई बहुउद्देश्यीय सहकारीमुखी बनाउन सकिन्छ भन्नेमा काम गर्दै आएको छ । सम्पूर्ण सहकारी अभियानको फाइदाका लागि कसरी ऐन बनाउन सकिन्छ भनेर कमिटी नै बनाएर अघि बढेका छौं ।
त्यस्तै कुनै पनि काम गर्नका लागि फन्डिङको आवश्यकता हुने भएकाले र सदस्यलाई सेवा दिने उद्देश्यले सेवाकेन्द्र स्थापना गर्ने सोच अघि बढाएका छौं । बहुउद्देश्यीय केन्द्रीय संघले सदस्यहरुलाई सुविधा दिने हिसाबले न्यूरोडमा पहिलो सेवाकेन्द्र स्थापना गरेको छ । न्यूरोडमा धेरै बहुउद्देश्यीय सहकारी भएकाले पनि सेवाकेन्द्र खोलेर आर्थिक कारोबार सुरु गरिसकेका छौं ।

 

२ बहुउद्देश्यीय सहकारीलाई उत्पादनतिर जान कत्तिको सजिलो छ, अहिले ऐनले कत्तिको सजिलो बनाएको महसुस गर्नुभएको छ ?
ऐनमा उत्पादनमा जानका लागि रोक लगाइएको छैन । तैपनि बहुउद्देश्यीय सहकारीले कस्तो खालको उत्पादनमा जाने भन्ने निर्दिष्ट खालको ऐन आएको छैन । विशेषगरेर काठमाडौंमा धेरै बहुउद्देश्यीय सहकारी छन् तर यहाँ उत्पादन गर्न सम्भव छैन । काठमाडौं भित्र रहेर केमा उत्पादन गर्ने भन्ने अन्यौल छ । मानिसलाई बस्नका लागि ठाउँ नभइरहेको अवस्थामा सहकारीलाई उत्पादनमा जान समस्या छ । उत्पादन गर्नका लागि कार्यक्षेत्र नरोक्नेगरी प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्छ ।

 

३ शुक्रपथले अहिले खास के कुरामा लगानी गर्दै आएको छ ?
शुक्रपथ बहुउद्देश्यीय अन्र्तगतको बचत तथा ऋणमा फोकस भएको संस्था हो । ऋण लगानी गर्ने कुरामा व्यवसायीलाई जोड दिएका छौं । घरजग्गा किन्ने भन्दा पनि व्यवसाय गर्नेहरुलाई ऋण दिदैँ आएका छौं । कृषि फर्मलाई पनि लगानी गर्दै आएका छौं । ग्रामेन्ट व्यवसायीहरुले पनि ऋण लिएर व्यवसाय अघि बढाएका छन् । उपयुक्त वातावरण भएको अवस्थामा कृषि र उर्जामा लगानी गर्ने सोचाइमा छौं । तराई लक्षित कृषि परियोजना सञ्चालन गर्न पाउने हो भने हामी लगानी गर्न सक्छौं । काठमाडौंभन्दा बाहिर कृषि क्षेत्रमा कार्य गर्न खोज्दा कार्यक्षेत्रले कुनै वाधा दिने छैन भन्ने प्रावधान भइदियो भने हामी सहजै त्यहाँ जान सक्छौं । उर्जाका क्षेत्रमा भन्ने हो भने उर्जा उत्पादन गर्न गाह्रो छ । सहकारीलाई दर्तामै व्यवधान खडा गरिएको छ । उर्जामै काम गर्ने इच्छा हुदाँ सहकारीले पनि कम्पनीमा दर्ता गर्नुपर्ने अवस्था छ । अर्कोतर्फ सहकारीले कम्पनीलाई लगानी गर्न पाउँदैन भनेको छ । कसरी उर्जामा लगानी गर्न सकिन्छ भन्ने वातावरण हेर्दैछौं । सरकारले नै उर्जा क्षेत्रमा लगानी गर्नेगरी सहकारीलाई मोटिबेसन गर्नुपर्ने ठाउँमा प्रक्रियामै जटिलता थपेको छ । हामीले पाँच मेगावटको उर्जा उत्पादनका लागि दर्ता गरेपनि काम गर्न पाएका छैनौं । प्रत्यक्ष लगानी गर्दा पुँजीकोषको बन्देज छ । शेयर पुँजीको अनुपातको बन्देजले गर्दा हाम्रोजस्तो करिब २० करोड कारोबार गर्ने संस्थाले चार करोड लगानी गरेर उर्जा उत्पादन हुन सक्दैन । दश बिस करोड नै उत्पादन गर्न सकिने अवस्था हुन्थो । यस्ता कुरामा सरकारले ध्यान दिन जरुरी छ ।

 

४ सहकारी ऐनले विशिष्टकृत संघको अवधारणा अघि सारको छ, यो कसरी अगाडि बढ्छजस्तो लाग्छ ?
विशिष्टकृत संघको परिकल्पना एकदम राम्रो हो । विशिष्टकृत संघ दर्ता प्रक्रियाका लागी सहकारी विभागमा गयौं । तर नियमावली नआउँदासम्म दर्ता गर्न सकिदैँन भन्ने कुरा हो । २०/२५ वटा सहकारी मिल्दा कसले लिडिङ गर्ने भन्ने कुरामा डिबेट हुन सक्छ । नियमावलीले निर्दिष्ट नगर्दासम्म सजिलो विशिष्टकृत संघको अवधारणा अस्पष्ट नै छ ।

 

५ सबै डिभिजन सहकारी कार्यालय खारेज भई सहकारी स्थानीय तहमै हस्तान्तरण भइसकेका छन् । अब स्थानीय तह र सहकारी कसरी सहकार्य गर्न सक्छन् ?

व्यक्तिकै कुरामा निर्भर रहन्छ । स्थानीय तहले सहकारीलाई यसरी प्रवद्वन गर्नुपर्छ भन्ने कुनै तहको धारणा छैन । तहमा कुनै व्यक्ति सकारात्मक छन् भने कुनै नकारात्मक छन् । स्थानीय तहले सहकारी मोडालिटी निर्दिष्ट गरेको अवस्था छैन । डिभिजन सहकारी कार्यालय रहेको ठाउँमा काठमाडौं महानगरले सहकारी विभागको कार्यालय सञ्चालन गरेको अवस्था छ । उसले पनि प्रवद्र्वन भन्दा पनि नियमनमा कडाई गर्ने कुरा गर्न थालेको छ ।


प्र तिक्रिया दिनुहोस !

सम्बन्धित खबरहरु

मिलिजुली कालिञ्चोक साकोसद्वारा क्यूआर कोड सेवा सुरु
पोखरामा सहकारीको संयुक्त रक्तदान कार्यक्रमः ६२ युनिट रगत संकलन
सहकारी अनुगमन प्रभावकारी बनाउन समितिद्वारा कर्मचारीहरुलाई तालिम
अमर साकोसका कर्मचारीहरुको क्षमता विकास आधारभूत तालिम सम्पन्न