कर्मकाण्डीय बन्दै सहकारीका साधारणसभा


-तुलसी सुवेदी-
सहकारी संस्था सबलरुपमा सञ्चालन गर्नका लागि साधारणसभा अपरिहार्य मानिन्छ । साधारणसभा बिना सहकारी सञ्चालन प्रक्रिया अघि बढाउन सकिदैँन । लगातार दुई वर्षसम्म साधारणसभा नगर्ने सहकारीहरु निश्क्रिय सहकारीका रुपमा मानिन्छन् । ती संस्था सम्र्पकमा नआए र अन्य कुनै बित्तीय विवरण नबुझाए डिभिजन सहकारी कार्यालयहरुले संस्था दर्ता खारेज गर्न सक्ने प्रावधान छ ।
सहकारीका लागि साधारणसभा प्रमुख अंग हो । साधारणसभाबिना कुनै पनि सहकारी सहीरुपमा अघि बढ्न सक्दैन् । तर पछिल्लो समयमा सहकारीका साधारणसभा कर्मकाण्डीय बन्दै गएका छन् । पृतीको श्राद्व गरिएजस्तै सहकारीको साधारणसभा सम्पन्न भइरहेका छन् । साधारणसभाको प्रभावकारिता हराउँदै गइरहेको छ । साधारणसभा आवश्यक छलफल, बिचार, विमर्श हुन नसक्दा सहकारीका साधारणसभा देखाउनका लागि मात्र भोजमतेरकोरुपमा मात्र सीमित भएको पाइन्छ । अधिकांश सहकारीले साधारणसभामा भोजको प्रबन्ध गरेका हुन्छन् । केही सहकारीमा गहन छलफल भई निर्णय हुने गरेपनि अधिकांश सहकारीमा सञ्चालकले ल्याएको प्रस्ताव कुनै छलफलै नगरी ताली ठोक्ने र पाश गर्ने प्रवृति बढ्दै गएको छ । जसले गर्दा सहकारी स्वनियमनमा चल्ने संस्था भएपनि बिस्तारै स्वनियमन हराउँदै गएको छ । सहकारीका शेयर सदस्यहरु सधै सक्रिय भई आफ्नो संस्थाको बित्तीय जानकारी लिनुपर्ने भएपनि अधिकांश सदस्यहरु साधारणसभामासमेत चनाखो भएको पाइदैँन । त्यसको फाइदा सञ्चालकका केही पदाधिकारीहरुले लिइरहेका छन् । सहकारी केही व्यक्तिको कम्पनीजस्तै हुन पुगेको छ । जसले गर्दा सहकारीमा एकपछि अर्को समस्या बढ्दै गइरहेका छन् ।
अहिले सहकारीले ११ अर्ब फसेको छ । ९ हजार बढी निक्षेपकर्ताले आफूले राखेको पैसा फिर्ता पाउन सकेका छैनन् । ती संस्थाहरुमा पनि केही व्यक्तिले एकलौटीरुपमा सहकारी सञ्चालन गरेको र शेयर सदस्यको सहकारीप्रति जानकारी राख्न नसक्दा त्यस्तो समस्या दिनप्रतिदिन बढ्दै गएको हो ।
सहकारी कसरी अघि बढाउने ? संस्थाको वार्षिक कार्यक्रम कस्तो हुने भन्ने कुरामा एकदुईजना बाहेक अधिकांशलाई चासो र जानकारी समेत हुदैँन । अधिकांश सहकारीका शेयर सदस्यहरु सञ्चालकमै निर्भर हुदाँ र सहकारीप्रति वेवास्त गर्दा सहकारीका साधारणसभा कर्मकाण्डीय बन्दै गएका हुन् । अधिकांश शेयर सदस्यहरुले आफ्नो संस्थाको वार्षिक कार्यक्रम कस्तो र अझ राम्रो कसरी बनाउन सकिन्छ भन्ने कुरामा ध्यान जान सकेको छैन् । सहकारीकै अगुवाहरुले सहकारीको साधारणसभा कर्मकाण्डीय भन्दा फरक नभएको बताउँछन् । ‘साधारणसभाको नीति तथा कार्यक्रमले संस्थाको प्रगतिको झलक दिन्छ, तर साधारणसभामा कुनै सदस्यले रचनात्मक सुझावसमेत दिदैँनन्’ उनले भने । अधिकांश सहकारीका साधारणसभामा एकदुई जनाले आफ्नो राय, सुझाव पेश गरेपनि अधिकांश शेयर सदस्यहरुले तालि पित्नुबाहेक अरु सोच्न सक्दैनन् । उनीहरुको ध्यान संस्थाले दिने लाभांश, भोज र मनोरञ्जनमा मात्र बढी ध्यान गएको पाइन्छ ।
सहकारीका अध्यक्ष लगायत पदाधिकारीले ल्याएको प्रस्ताव अन्य सञ्चालक, शेयर सदस्यले छलफल नै नगरी तालि पिट्ने गरेका छन् । जसले गर्दा सहकारी भनिए पनि प्राली एंव कम्पनी भन्दा फरक छैनन् केही सहकारीहरु । सहकारीमा सबैको भावना समेट्नुभन्दा एकदुई जनाले आफूले चाहेजस्तो एंव आफ्नो अनुकूल साधारणसभा गरी संस्था सञ्चालन गर्ने गरेको पाइएको छ ।
वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम पाश गर्नका लागि व्यापक छलफल जरुरत पर्छ । अध्यक्ष एंव सचिवले ल्याएको प्रस्तावबीच गहन छलफल भयो भने मात्र संस्थाले सही गति लिन्छ । कुनै छलफलै नगरी ताली पिट्दा र शेयर सदस्यहरुको ध्यान सहकारीको नीति तथा कार्यक्रममा भन्दा पनि अन्यत्र मोडिएका कारण सहकारीका साधारणसभा प्रभावकारी बन्न नसकेका हुन् ।
उता डिभिजन सहकारी कार्यालय, काठमाडौंका अनुसार अधिकांश सहकारीले साधारणसभा गर्ने गरेका छैनन् । समयमै साधारणसभा गर्ने सहकारी बिरलै भेटिन्छन् । सहकारी अधिकृत पशुपति घिमिरेले हालसम्म १ हजार ५ सय ९५ सहकारीले साधारणसभा गरेको जानकारी डिभिजनमा आइपुगेको बताउनुभयो । ‘केहीको जानकारी आउँदै होला, केही सहकारीले साधारणसभा गर्न बाँकी नै होला’ उहाँले भन्नुभयो ।
डिभिजन सहकारी कार्यालयका अनुसार काठमाडौंमा ४ हजार बढी सहकारी सञ्चालमा छन् । सहकारी मापदण्ड अनुसार सहकारीले असोजसम्म नै साधारणसभा गरिसक्नुपर्दछ । फागुन पहिलो साता बितिसक्दासमेत आधाभन्दा बढी सहकारीले साधारणसभ ागर्न सकेका छैनन् । सहकारी अधिकृत घिमिरेले साधारणसभा सबै शेयर सदस्यहरुको भेटघाट हुने थलो भएको बताउनुभयो । साधारणसभामा शेयर सदस्यहरुको बढी सक्रियता चाहिन्छ तर सबै सहकारीमा शेयर सदस्य सक्रिय भएको पाइदैँन’ उहाँले भन्नुभयो ।


प्र तिक्रिया दिनुहोस !

सम्बन्धित खबरहरु

बागमती प्रदेश सहकारी संघ ठोस कार्यक्रम सहित सक्रिय हुने
आइसीए एपीको क्षेत्रीय सभा सम्पन्न
भक्तपुर बचत संघको आमदानी दोब्बर
सहकारी अभियन्ता उद्धव सापकोटालाई पुत्री शोक