माछाबाट मनग्य आम्दानी गर्दै, तालको संरक्षण गर्दै सहकारी


-तुलसी सुवेदी-

rupa tal 2पोखरा, वैशाख २ । गण्डकी अञ्चलको कास्की जिल्लामा अवस्थित रुपाताल पर्यटकीय दृष्टिले आकर्षक मानिन्छ । पोखरामा रहेका ९ वटा तालमध्ये रुपाताल तेस्रो तालमा पर्दछ । यहाँको एक सहकारीले रुपातालको संरक्षण, सम्बद्घन गर्नुका साथै माछा पालेर मनग्य आम्दानी गर्र्दै आएको छ ।
रुपाताल पुनस्र्थापना तथा मत्स्यपालन सहकारी संस्था स्थापना गरी तालको संरक्षण गर्न थालेपछि पर्यटकको आकर्षण पनि बढ्दै गएको छ भने रुपतालको सौन्दर्यता पनि जोगिदै गएको छ । सहकारी स्थापना हुनुअघि रुपाताल झाडी, तथा लेउले पुरिन थालेको थियो । शुरुमा ३६ जना कृषकले प्रति व्यक्ति पाँच हजार शेयर हालेर सहकारी गठन गरेका हुन् । ‘त्यो बेला हामीले सक्रियता नबढाएको भए रुपातालको संरक्षण हुन सक्दैथ्यो, सरकारले सञ्चालन गर्न नसेपछि सहकारीले सञ्चालन शुरु गरेको हो’ निवर्तमान अध्यक्ष लेखनाथ ढकालले भन्नुभयो । ठेकेदारले चलाउन खोजेकाले आफ्नै सक्रियतामा सहकारी बनाई रुपातालको संरक्षणमा जुटेको उहाँकोे भनाई छ । fish
मुहान पुरिन लागेको अवस्थामा रहेको रुपाताल सहकारी स्थापना भएपश्चात मुहान सफा देखिन थाल्यो । सहकारीले उदाहरणीय काम गर्दै जान थालेपछि स्थानीयको आकर्षण बढ्दै गएको र दुईतीन वर्षमै ३ सय ६० कृषक सहकारीको सदस्य बनेको उहाँ सम्झिनुहुन्छ । ‘शुरुमा व्यवस्थापन गर्न समस्या रहेपनि रुपाताल अहिले सबैको आकर्षणको केन्द्रबिन्दु बनेको छ, यसमा हामीलाई गर्व छ’उहाँले भन्नुभयो । अहिले रुपताल सहकारीमा ७ सय ५१ जना शेयर सदस्य बनेका छन् भने १५ सय घरधुरीले सहकारीबाट लाभ लिइरहेका छन् ।
सहकारीका व्यवस्थापक सूर्यबहादुर थापाले अहिले १ करोडको माछा बेच्ने तयारी भएको बताउनुभयो । सहकारीले गत वर्ष ७० लाखको माछा बेचेको थियो । रुपातालबाट हाल २५ हजार केजी भन्दा बढी माछा उत्पादन भइरहेका छन् । व्यवस्थापक थापाका अनुसार सहकारीलाई थप आत्मनिर्भर बनाउनका लागि भुरा उत्पादन गर्न थालिएको छ । भूरा आयात रोक्न ७ रोपनी जग्गामा १९ लाख भूरा छोडिएको सहकारीले जनाएको छ । त्यस्तै सहकारीले ह्याचरी निर्माणको कामसमेत शुरु गरिसकेको छ । यसबाट ६ लाख भूरा उत्पादन हुनेछन् ।
रुपातालमा बाम, ढंगेबान, गर्दी लगायत स्थानीय जातका माछा पालन गरिहेको छ । उक्त सहकारीले दैनिक दैनिक डेढसयदेखि १२ सय सम्म माछा बिक्री गर्ने गरेको जनाएको छ । १ सय ३५ हेक्टर क्षेत्रफलमा हुनुपर्ने भएपनि माटोले पुरिदै गएकाले ३५ किलोमिटर अतिक्रमण भएको छ । ‘अतिक्रमण खतरा बढेको छ, अतिक्रमण रोक्न राष्ट्रिय ताल विकास संरक्षण समितिसँग समन्वय भइरहेको छ’ उहाँले भन्नुभयो । माटो नपुरियोस् भनेर छिट्टै चेक ड्याम बनाउने तयारी भइरहेको उहाँको भनाई छ ।
सहकारीले कृषि विकास कार्यालयमार्फत उचित हार्बेस्ट्रिङ प्रविधि भित्रयाउने तयारी गरेको छ । त्यस्तै सहकारीका सदस्य रमेश नेपालले यसै वर्षदेखि सहकारीले बचत तथा ऋणको काम गर्ने तयारी गरेको छ । मासिक एक सय रुपैयाँ भए पनि सम्पूर्ण सदस्यबाट बचत गर्ने अभियान शुरु गर्न थालेको छ ।
संस्थाले ताल संरक्षणमा छुट्याई बचेको रकम शेयर सदस्यहरुको आयमूलक काम बाख्रापालन, मौरीपालन, माछापालनलगायतमा ८ प्रतिशतमा लगानी गर्ने गरेको छ ।
सहकारीले १६ जनालाई रोजगारी दिएको छ । त्यसमध्ये १३ जना स्थायी कर्मचारी नै हुन् । सहकारीले आफ्ना सदस्यहरुलाई साढे चार करोड मुनाफा बाँडिसकेको छ । संस्थाले सामाजिक उत्तरदायित्वअन्र्तगत जलाधार संरक्षणभित्र रहेका १७ सामुदायिक वन समूहलाई वन अनुदान तथा १९ विद्यालयलाई विद्यालय अनुदान र ताल वरपर रहेका विद्यालयका गरिब तथा जेहेन्दार बाबालिकालाई क्षत्रवृत्रि प्रदान गर्दै आएको छ ।
यसैबीच सहकारीले ली बर्ड, आईयुसीएन, वर्ड भिजन लगायतका संघसंस्थाको सहकार्यमा रुपाताल सूचना तथा स्रोत केन्द्रलाई व्यवस्थित बनाइएको व्यवस्थापक थापाले जानकारी दिनुभयो ।


प्र तिक्रिया दिनुहोस !

सम्बन्धित खबरहरु

१० औं वार्षिक साधारण सभा सम्पन्‍न
एभरेष्ट कृषि सहकारीको अवलोकन
सहकारीकर्मीहरुसँग नेफ्स्कूनको अन्तरक्रिया
२२ औँ वार्षिक साधारण सभा सम्पन्‍न